Ogrody otaczające renesansowy zamek w Baranowie Sandomierskim to nie tylko dopełnienie jednej z najpiękniejszych budowli w Polsce, ale samodzielna atrakcja warta odwiedzenia. Na 16 hektarach rozciąga się tu kilka różnych założeń ogrodowych – od regularnego ogrodu francuskiego, przez swobodny angielski park krajobrazowy, po geometryczny ogród włoski. Całość tworzy harmonijną oprawę dla zamku zwanego „Małym Wawelem”, a spacer alejkami pozwala zobaczyć, jak różne epoki i style podchodziły do sztuki ogrodowej.
Warto wiedzieć, że obecna aranżacja ogrodów to dzieło Gerarda Ciołka, wybitnego architekta krajobrazu, który w XX wieku odtworzył historyczny charakter tego miejsca. Park przyzamkowy istniał tu już od XVI wieku, kiedy Leszczyńscy wznosili swoją rezydencję, ale współczesny kształt ogrodów to efekt przemyślanej rekonstrukcji.
- trzy różne style ogrodów
- wiekowe i rzadkie drzewa
- malownicze widoki z zamku
- starannie zaplanowane kompozycje
- idealne miejsce na zdjęcia
Trzy ogrody w trzech stylach – co zobaczysz
Tuż przy wejściu do hotelu zamkowego rozciąga się ogród francuski. Widać w nim od razu charakterystyczną regularność – symetryczne kwatery bukszpanu, alejki wysypane szarym kamieniem, który kontrastuje z głęboką zielenią. Pośrodku znajduje się okrągły klomb kwiatowy, a całość otaczają niskie jabłonie, często nazywane rajskimi jabłuszkami. To miejsce idealne do zrobienia kilku zdjęć, bo geometryczna precyzja robi wrażenie.
Ogród włoski umieszczono w zachodniej części parku, między zamkiem a stawem. Jego regularne kształty najlepiej podziwiać z okien Galerii Tylmanowskiej – z góry widać wyraźnie proste linie krzyżujące się pod różnymi kątami. Dominują tu starannie wypielęgnowane krzewy bukszpanu, które tworzą uporządkowane, geometryczne kompozycje.
Zupełnie inny charakter ma ogród angielski, rozłożony od północnej strony zamku. To krajobrazowy park nawiązujący do naturalności – rabaty kwiatowe i trawniki rozsiane swobodnie, drzewa posadzone jakby przypadkowo. Ale nie dajcie się zwieść – wszystko zostało starannie zaplanowane, żeby wyglądało na dzieło natury, a nie człowieka. Ten styl powstał w końcu XVIII wieku jako reakcja na formalizm barokowych założeń.
Drzewa, które warto zobaczyć
W parku rośnie kilka prawdziwych osobliwości dendrologicznych. Największą gwiazdą jest tulipanowiec amerykański mający ponad 120 lat – drzewo niezwykle rzadkie w Polsce. Ale to nie wszystko.
Wśród pomnikowych drzew w parku znajdziemy wiekowe dęby, cisy, lipy, daglezje, miłorząb, a także klon zwyczajny. Niektóre z nich pamiętają czasy, kiedy zamek dopiero powstawał.
Spacerując alejkami warto zwolnić i poświęcić chwilę tym zielonym gigantom. Nie każdy dzień daje okazję, żeby stanąć pod drzewem liczącym sobie kilkaset lat.
Geometryczny ogród kwaterowy – widok z góry zmienia perspektywę
Poznawanie baranowskich ogrodów można zacząć od spaceru ścieżkami na poziomie gruntu, ale prawdziwe wrażenie robi dopiero widok z okien górnych kondygnacji zamku. Z tej perspektywy geometryczny układ ogrodów kwaterowych ujawnia swój pełen zamysł – to co z dołu wydaje się jedynie ładnym układem rabat, z góry tworzy przemyślaną kompozycję.
Szczególnie ogród francuski i włoski zyskują z takiego spojrzenia. Ich symetria i matematyczna precyzja stają się oczywiste dopiero wtedy, kiedy patrzy się na nie z wysokości.
Dla kogo są ogrody zamkowe
To miejsce sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu spokojne alejki do spacerów, leżaki do odpoczynku i dużo przestrzeni. Miłośnicy ogrodnictwa i architektury krajobrazu zobaczą trzy różne style ogrodowe w jednym miejscu. Osoby szukające fotogenicznych lokacji na sesje zdjęciowe – zwłaszcza ślubne – mają tu prawdziwy raj.
Park ma 16 hektarów, więc nie jest to krótki spacer. Jeśli ktoś chce dokładnie obejrzeć wszystkie trzy ogrody, pospacerować między starymi drzewami i usiąść na chwilę przy stawie, warto zarezerwować przynajmniej godzinę, a lepiej dwie. Szczególnie że ogrody są tylko częścią atrakcji – warto połączyć je ze zwiedzaniem samego zamku.
Historia ogrodów – od Leszczyńskich do Ciołka
Ogrody powstały wraz z zamkiem, który wznosił pod koniec XVI wieku ród Leszczyńskich herbu Wieniawa. Budowę zapoczątkował Rafał Leszczyński, kasztelan śremski, a ostateczny kształt nadał jego syn Andrzej, który uczynił Baranów swoją główną siedzibą. Rezydencję przypisuje się warsztatowi Santi Gucciego, królewskiego architekta z Włoch.
Wcześniejsze ogrody – parter geometryczny i ogród warzywny – znajdowały się w oddaleniu od zamku, na prawym brzegu rzeki Babulówki. Późniejsze prace melioracyjne i regulacja koryta rzeki zmieniły ten układ. Obecna aranżacja to efekt prac z XX wieku, kiedy Gerard Ciołek odtworzył historyczny charakter założenia parkowego, dbając o harmonię między różnymi stylami ogrodowymi.
Zamek w Baranowie Sandomierskim to miejsce chętnie wybierane przez filmowców. Kręcono tu „Czarne Chmury”, „Barbarę Radziwiłłównę” i „Klejnot wolnego sumienia”.
Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd
Godziny otwarcia:
- Od listopada do końca marca: 9:00–16:00
- Od kwietnia do września: 9:00–18:00
- W październiku: 9:00–17:00
Ceny biletów:
- Bilet normalny – 15 zł
- Bilet ulgowy – 8 zł
- Bilet rodzinny – 35 zł (rodzice plus dwoje dzieci)
Dostęp do części parkowej oraz dziedzińca zamku jest płatny, więc trzeba liczyć się z koniecznością zakupu biletu nawet jeśli ktoś chce tylko pospacerować po ogrodach bez zwiedzania wnętrz.
Jak dojechać: Z Rzeszowa najpierw drogą krajową nr 9, a od Majdanu Królewskiego zgodnie z drogowskazem na Baranów Sandomierski drogą nr 872. Współrzędne GPS: 50°30’06.4″N 21°32’06.8″E. Adres: ul. Zamkowa 22, 39-450 Baranów Sandomierski.
Na miejscu działa Restauracja Magnacka, która serwuje dania oparte na lokalnej recepturze i tradycji regionalnych produktów – kuchnia dworu łączy się tu z tradycją lasowiacką. Jeśli ktoś planuje dłuższy pobyt, zamek dysponuje też hotelem. Kontakt: +48 15 811 80 40, [email protected], [email protected].
Warto wiedzieć, że w Baranowie Sandomierskim organizowane są festiwale związane z kuchnią dworską, koncerty muzyki klasycznej oraz spektakle teatralne. Jeśli wizyta zbiega się z którymś z takich wydarzeń, warto sprawdzić program na stronie www.baranow.com.pl.